گزارش جدید پلتفرم تحلیل داده Semrush که بر مبنای داده‌های جمع‌آوری شده در بازه زمانی دی تا تیر ۱۴۰۵ (ژانویه تا جولای ۲۰۲۶) تدوین شده است، نشان می‌دهد که ChatGPT بیش از هر پلتفرم هوش مصنوعی دیگری برای پاسخ‌دهی به کاربران، به وب‌سایت‌های خبری وابسته است. این تحلیل که بخشی از «شاخص رؤیت‌پذیری هوش مصنوعی ۲۰۲۶» است، تغییرات شگرف در رفتار مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) و موتورهای پاسخ‌دهی را در بازارهای بریتانیا و ایالات متحده به تصویر می‌کشد.
معماری تحلیل داده‌های Semrush
شرکت Semrush با استفاده از زیرساخت‌های خود، مجموعاً ۲۷.۵ میلیون پرس‌وجو (Prompt) را در ماه بررسی کرده است. این عملیات شامل ۲.۵ میلیون پرسش در بازار بریتانیا و ۲۵ میلیون پرسش در بازار ایالات متحده بوده است. مدل‌های مورد ارزیابی شامل ChatGPT، Gemini، Google AI Mode و نتایج جستجوی Google AI Overviews هستند. هدف از این پژوهش، درک چگونگی تبدیل شدن هوش مصنوعی به یک «لایه تصمیم‌گیرنده» برای مصرف‌کنندگان نهایی است که مستقیماً بر فرآیندهای جستجو و خرید تأثیر می‌گذارد.
تفاوت در استناد به منابع: ChatGPT در برابر Gemini
یافته‌های این گزارش حاکی از آن است که روند وابستگی به سایت‌های خبری در ChatGPT ماه به ماه صعودی بوده است. در بریتانیا، به طور متوسط ۲۹.۵ درصد از ۱۰۰ دامنه برتر مورد استناد توسط ChatGPT را سایت‌های خبری و اطلاع‌رسانی تشکیل می‌دهند. این در حالی است که پلتفرم‌های Gemini و Google AI Overviews با نرخ کمتری به این منابع ارجاع می‌دهند. همچنین در سطح فنی، ChatGPT در هر پاسخ به طور میانگین بیشترین تعداد منبع را استناد می‌کند، در حالی که Gemini در هر پاسخ کمترین تعداد منبع را ذکر کرده و در مقابل، برندهای متمایز بیشتری را معرفی می‌کند.
مشخصات فنی و یافته‌های کلیدی گزارش
- بازه زمانی تحلیل: دی تا تیر ۱۴۰۵ (ژانویه تا جولای ۲۰۲۶)
- حجم نمونه‌گیری: ۲۷.۵ میلیون پرس‌وجو ماهانه در دو بازار هدف
- نرخ وابستگی خبری (ChatGPT): ۲۹.۵٪ در بریتانیا و ۱۹.۶٪ در ایالات متحده
- مفهوم Universal Core: شناسایی دامنه‌های مشترک میان چهار پلتفرم (شامل غول‌های فناوری مانند Apple, Amazon, Google, Microsoft)
- تفاوت نرخ تبدیل: ترافیک ارجاعی از طریق هوش مصنوعی ۶۰٪ نرخ تبدیل بالاتر و ۵۳٪ درآمد بیشتر نسبت به سایر منابع ترافیکی دارد.
مسئله رؤیت‌پذیری برند و ناهماهنگی پلتفرم‌ها
یکی از یافته‌های چالش‌برانگیز این گزارش، تفاوت فاحش میان «ذکر نام یک برند» (Mention) و «استناد به یک دامنه به عنوان منبع» (Citation) است. طبق تحلیل‌های Semrush، کمتر از نیمی از برندهایی که در پاسخ‌های هوش مصنوعی نام برده می‌شوند، در لیست دامنه‌های استناد شده قرار دارند. به عنوان مثال، در حالی که خرده‌فروشان بزرگی مانند Tesco در لیست برندهای ذکر شده حضور دارند، جایگاه آن‌ها در لیست منابع استنادی دچار نوسانات شدید است که نشان‌دهنده الگوریتم‌های متفاوت در وزن‌دهی به منابع محتوایی است.
پیامدهای اقتصادی برای ناشران محتوا
مدل‌های هوش مصنوعی اکنون به عنوان یک لایه واسط بین کاربر و برند عمل می‌کنند. این تغییر پارادایم، ناشران خبری را در موقعیت حساسی قرار داده است؛ چرا که پلتفرم‌هایی مانند گوگل در حال آزمایش مدل‌های پرداخت به ناشران برای استفاده از محتوای آن‌ها در پاسخ‌های هوش مصنوعی هستند. این گزارش تأکید می‌کند که برندهایی که در «هسته جهانی» (Universal Core) قرار دارند، ثبات بیشتری در خروجی‌های مدل‌های مختلف دارند، اما سایر کسب‌وکارها باید استراتژی‌های سئوی هوش مصنوعی (AI SEO) خود را برای بقا در این اکوسیستم جدید بازبینی کنند.
