در حالی که بحث‌های جهانی برای حذف تغییرات فصلی ساعت (Clock Change) در جریان است، یک تحلیل جدید منتشر شده در ژورنال انجمن پزشکی کانادا (CMAJ) هشداری جدی درباره پیامدهای بیولوژیکی انتخاب «ساعت تابستانی دائمی» صادر کرده است. دانشمندان بر این باورند که ناهماهنگی بین ساعت اجتماعی و ساعت بیولوژیکی بدن، می‌تواند سلامت روان و کیفیت خواب جوامع مدرن را به مخاطره بیندازد.
چالش بیولوژیک: جدال با چرخه شبانه‌روزی
بسیاری از ایالت‌ها و استان‌ها در آمریکای شمالی به دنبال حذف تغییر ساعت دو بار در سال هستند. اما سوال اصلی اینجاست: کدام مبنای زمانی برای زیست‌شناسی انسان مناسب‌تر است؟ پروفسور ریموند لم از دانشگاه بریتیش کلمبیا و تیم تحقیقاتی او استدلال می‌کنند که «ساعت تابستانی دائمی» (Permanent Daylight Saving Time) اگرچه در نگاه اول جذاب به نظر می‌رسد، اما از منظر فیزیولوژیک با ریتم شبانه‌روزی (Circadian Rhythm) انسان در تضاد است. برخلاف تصور عمومی، نور صبحگاهی حیاتی‌ترین سیگنال برای تنظیم مجدد ساعت داخلی بدن است.
تأثیرات اقلیمی و تأخیر در طلوع خورشید
نکته کلیدی در این تحلیل، بررسی تفاوت‌های زمانی در زمستان است. اگر سیاست‌گذاران به جای زمان استاندارد، ساعت تابستانی دائمی را انتخاب کنند، طلوع خورشید یک ساعت دیرتر رخ خواهد داد. این موضوع باعث می‌شود در شهرهایی مانند تورنتو یا کلگری، شهروندان در ساعات اولیه صبح و در مسیر رفتن به محل کار یا مدرسه، با تاریکی مطلق مواجه شوند. این تغییر محیطی، مستقیماً بر خلق‌وخو و بهره‌وری افراد تأثیر منفی می‌گذارد.
تأثیر تغییر بر زمان طلوع خورشید (نمونه‌گیری زمستانی)
- تورنتو (ساعت تابستانی): طلوع در ساعت ۰۸:۵۱ صبح
- تورنتو (ساعت استاندارد): طلوع در ساعت ۰۷:۵۱ صبح
- کلگری (ساعت تابستانی): طلوع در ساعت ۰۹:۴۰ صبح
- کلگری (ساعت استاندارد): طلوع در ساعت ۰۸:۴۰ صبح
پیامدهای سلامت روان و اختلالات خواب
پروفسور رالف میستل‌برگر، از نویسندگان این مطالعه، معتقد است که ساعت بیولوژیکی ما برای همگام‌سازی با روز ۲۴ ساعته، شدیداً به نور صبح وابسته است. در ماه‌های سرد زمستان که نور طبیعی به خودی خود محدود است، انتقال زمان به ساعت تابستانی دائمی باعث می‌شود همان مقدار اندک نور صبحگاهی نیز از دست برود. این پدیده می‌تواند منجر به تشدید افسردگی فصلی (SAD) و اختلال در الگوهای خواب شود، به‌ویژه در افرادی که به دلیل شرایط کاری یا تحصیلی مجبور به رعایت برنامه‌های صبحگاهی زود هنگام هستند.
نتیجه‌گیری برای سیاست‌گذاری عمومی
شواهد علمی ارائه شده در این گزارش به نفع «زمان استاندارد دائمی» است. از دیدگاه علمی، انطباق زمان اجتماعی با خورشید (Solar Time) به بدن اجازه می‌دهد تا هورمون‌های خواب و بیداری را به صورت بهینه تنظیم کند. حذف تغییرات فصلی بدون توجه به این جزئیاتِ فیزیولوژیک می‌تواند هزینه‌های سلامت عمومی را در بلندمدت افزایش دهد. این تحلیل تأکید می‌کند که سیاست‌گذاران فناوری و مدیریت شهری باید سلامت بیولوژیکی شهروندان را به عنوان یک متغیر اصلی در کنار راحتی و صرفه‌جویی در انرژی قرار دهند.
