ویتوریو کولائو، مدیرعامل پیشین وودافون و وزیر سابق نوآوری‌های فناورانه ایتالیا، در رویداد «Wave by Vento» در تورین که در مهرماه ۱۴۰۵ برگزار شد، هشداری جدی درباره وضعیت عقب‌ماندگی زیرساختی اروپا در حوزه هوش مصنوعی و لزوم بازنگری در سیاست‌های کلان صنعتی ارائه داد. وی معتقد است اروپا پس از آنکه موج نخست دیجیتالی‌سازی را در دو دهه گذشته از دست داد، اکنون با چالشی حیاتی مواجه است که تنها با اصلاحات ساختاری در بازارهای سرمایه و قوانین کار مرتفع خواهد شد.
شکاف زیرساختی: بحران توان محاسباتی
کولائو با ارائه آماری تکان‌دهنده تاکید کرد که مجموع توان محاسباتی فعلی اروپا برای پردازش‌های هوش مصنوعی کمتر از ۲ گیگاوات است؛ رقمی که در مقایسه با نیازهای آتی برای توسعه مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) و زیرساخت‌های کلان، بسیار ناچیز است. وی معتقد است اروپا پتانسیل علمی و نیروی متخصص کافی را در اختیار دارد، اما سرعت اجرایی‌سازی پروژه‌های زیرساختی از جمله «گیگافکتوری‌های هوش مصنوعی» با سرعت تحولات جهانی همخوانی ندارد.
موانع بوروکراتیک و شکست در یکپارچگی بازار
یکی از کلیدی‌ترین بخش‌های تحلیل کولائو، به پیچیدگی‌های اداری و حقوقی در اتحادیه اروپا بازمی‌گردد. او با اشاره به تجربیات خود در استارتاپ‌های حوزه سلامت دیجیتال، از وجود «مدل‌های تجاری متفاوت» در هر کشور اروپایی انتقاد کرد. این تکه‌تکه‌شدن بازار، عملاً توانایی مقیاس‌پذیری (Scalability) شرکت‌های اروپایی را سلب کرده است. وی از اصطلاح «یک موش کوچک» (un topolino) برای توصیف خروجی سیاست‌های فعلی اروپا در قبال شرکت‌ها استفاده کرد که به‌جای تسهیل قوانین مالیاتی و کار، تنها بر ساده‌سازی‌های اولیه ثبت شرکت تمرکز داشته‌اند.
استراتژی صنعتی در برابر سرمایه‌گذاری خطرپذیر
کولائو نسبت به ورود مستقیم دولت‌ها به نقش «سرمایه‌گذار خطرپذیر» (VC) ابراز تردید کرد. به باور وی، نقش دولت باید در تامین بودجه برای پروژه‌های استراتژیک نظیر تولید نیمه‌هادی‌ها (Chips) و زیرساخت‌های انرژی باشد. او تاکید کرد که برای جلوگیری از خروج استعدادها و استارتاپ‌ها به سمت ایالات متحده، اروپا نیازمند یک «اتحادیه پس‌انداز و سرمایه‌گذاری» منسجم است تا عمق بازار سرمایه خود را به سطحی برساند که بتواند با بازار بورس نیویورک رقابت کند.
امنیت سایبری و ضرورت حکمرانی یکپارچه
در حوزه امنیت، کولائو معتقد است که هوش مصنوعی به دلیل سرعت توسعه غیرمتعارف و عدم رعایت پروتکل‌های ایمنی سنتی، ریسک‌های سیستمی ایجاد کرده است. او خواستار همکاری نزدیک‌تر میان نهادهای امنیتی سایبری اروپا شد و مرکز امنیت سایبری ملی بریتانیا (NCSC) را به عنوان الگویی موفق برای پیاده‌سازی واکنش‌های سریع پیشنهاد کرد. وی معتقد است قدرت بازدارندگی در فضای سایبری مستقیماً به زمان واکنش (Reaction Time) بستگی دارد که بدون هماهنگی فرامرزی محقق نمی‌شود.
خلاصه محورهای راهبردی کولائو
- کمبود زیرساخت: ظرفیت محاسباتی فعلی کمتر از ۲ گیگاوات برای نیازهای هوش مصنوعی اروپا.
- مانع بزرگ: فقدان یکپارچگی در قوانین کار، مالیات و ساختارهای اداری میان کشورهای عضو.
- راهکار سرمایه: ضرورت ورود صندوق‌های بازنشستگی به بازار سرمایه‌گذاری خطرپذیر (VC).
- حکمرانی: انتقال از نقش دولت به عنوان VC به دولت به عنوان تسهیل‌گر سیاست‌های صنعتی کلان.
- امنیت: لزوم ایجاد استانداردهای امنیتی الزام‌آور جهانی برای توسعه سیستم‌های هوش مصنوعی.
در پایان، کولائو با لحنی عمل‌گرایانه تاکید کرد که «زمان گزارش‌نویسی به پایان رسیده و زمان انجام دادن فرا رسیده است». این تحلیل‌گر ارشد معتقد است که اروپا نباید در تله خودانتقادی بیفتد و باید با تمرکز بر کیفیت محصول و وسواس مشتری‌مداری (Customer Obsession)، مسیر رشد استارتاپ‌ها را تا مرحله تبدیل شدن به یونیکورن‌های میلیارد دلاری هموار کند.
