با ظهور قابلیت‌های هوش مصنوعی در سیستم‌عامل‌های اپل، حجم اشغال‌شده توسط مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) و ابزارهای مولد تصویر به دغدغه‌ای جدی برای کاربران مک، به‌ویژه در مدل‌های دارای حافظه ۲۵۶ گیگابایتی تبدیل شده است. در مهر ۱۴۰۵، ابزاری متن‌باز با نام RemoveMacAI توسط توسعه‌دهنده‌ای مستقل منتشر شد که ادعا می‌کند با حذف مدل‌های محلی Apple Intelligence، می‌تواند بیش از ۱۲ گیگابایت از فضای دیسک کاربران macOS 27 را بازیابی کند.
مکانیزم عملکرد RemoveMacAI؛ تکیه بر پروفایل‌های پیکربندی
ابزار RemoveMacAI که در مخازن گیت‌هاب قرار گرفته است، به جای استفاده از روش‌های مخرب برای تغییر در هسته سیستم‌عامل، از متدهای رسمی اما غیرمستند اپل بهره می‌برد. این ابزار با اعمال یک «پروفایل پیکربندی» (Configuration Profile)، کلیدهای محدودکننده داخلی اپل را فعال می‌کند تا هوش مصنوعی را در سطح سیستم غیرفعال نماید. علاوه بر این، ابزار مذکور با استفاده از سرویس‌های مدیریت دارایی (Asset Service) اپل، مدل‌های دانلود شده را حذف کرده و مانع از دانلود مجدد آن‌ها توسط سیستم‌عامل می‌شود.
چه قابلیت‌هایی با اجرای این ابزار غیرفعال می‌شوند؟
پیش از استفاده از این ابزار، کاربران باید بدانند که با حذف مدل‌های مذکور، مجموعه‌ای از قابلیت‌های یکپارچه macOS از کار خواهند افتاد. این لیست شامل موارد زیر است:
- دستیار صوتی Siri (شامل Hey Siri و آیکون منوبار)
- ابزارهای ویرایش متن (Writing Tools) و خلاصه‌سازی در Mail و Notes
- قابلیت‌های مولد تصویر مانند Genmoji و Image Playground
- پشتیبانی از اکستنشن ChatGPT و پیش‌بینی کد در Xcode
- قابلیت Clean Up در نرم‌افزار Photos و عکس‌های فضایی (Spatial Photos)
نکته مهم این است که قابلیت «دیکته» (Dictation) همچنان به کار خود ادامه می‌دهد، چرا که مدل‌های گفتاری آن از ساختار هوش مصنوعی اپل جدا هستند.
مشخصات فنی و تحلیل عملکرد
- هدف: آزادسازی ۱۲ تا ۱۴ گیگابایت فضای حافظه داخلی در macOS 27
- نوع ابزار: اسکریپت پیکربندی و مدیریت دارایی سیستم‌عامل
- پیش‌نیاز امنیتی: عدم نیاز به غیرفعال‌سازی SIP (System Integrity Protection)
- وضعیت بازگشت‌پذیری: پشتیبانی از بازگشت به تنظیمات کارخانه سیستم‌عامل
ریسک‌های احتمالی و پایداری سیستم
اگرچه این ابزار به‌صورت متن‌باز ارائه شده و قصد آن شفاف است، اما کاربران باید در استفاده از آن محتاط باشند. از آنجا که RemoveMacAI از سرویس‌های سیستمی اپل استفاده می‌کند، به‌روزرسانی‌های آینده macOS ممکن است معماری زیرساختی این ابزار را تغییر داده یا آن را بی‌اثر کنند. همچنین، هیچ تضمینی وجود ندارد که حذف این مدل‌ها در درازمدت موجب بروز رفتارهای پیش‌بینی‌نشده در برنامه‌های شخص ثالثی که به مدل‌های بنیادین اپل (Foundation Models) وابسته‌اند، نشود.
نتیجه‌گیری؛ آیا حذف هوش مصنوعی منطقی است؟
از منظر مالکیت شخصی بر سیستم‌عامل، ارائه راهکاری برای حذف قابلیت‌های ناخواسته کاملاً منطقی است. کاربرانی که فضای ذخیره‌سازی محدودی دارند، حق دارند انتخاب کنند که منابع سیستم خود را صرف چه فرآیندهایی کنند. با این حال، استفاده از ابزارهای غیررسمی برای دستکاری عملکردهای سطح سیستم، همواره با ریسک عدم پایداری همراه است. پیشنهاد می‌شود کاربران پیش از اعمال تغییرات، حتماً از وضعیت فعلی سیستم خود نسخه پشتیبان تهیه کنند.
