در پاییز ۱۴۰۵، بازار جهانی گوشی‌های هوشمند با تجربه‌ای بی‌سابقه مواجه شده است. بر اساس گزارش تحلیلی Counterpoint Research، میزان عرضه جهانی تلفن‌های همراه در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۶ با افتی ۲۰ درصدی نسبت به دوره‌های مشابه پیشین، به کمترین حد خود از سال ۲۰۱۲ رسیده است. این سقوط آزاد که تحلیل‌گران از آن با نام «RAMageddon» یاد می‌کنند، نتیجه مستقیم کمبود تراشه‌های حافظه در سطح جهانی است.
پدیده RAMageddon و بلعیده شدن منابع توسط هوش مصنوعی
ریشه اصلی این بحران در تقاضای سیری‌ناپذیر زیرساخت‌های هوش مصنوعی نهفته است. طبق آمار ارائه‌شده توسط TrendForce، بیش از ۷۰ درصد از تولید جهانی تراشه‌های حافظه (DRAM و NAND) در سال جاری میلادی صرف توسعه دیتاسنترها و پروژه‌های عظیم هوش مصنوعی شده است. شرکت Gartner برآورد کرده که هزینه‌کرد جهانی برای زیرساخت‌های AI به رقم خیره‌کننده ۱.۴ تریلیون دلار در سال ۲۰۲۶ می‌رسد. این حجم عظیم از سرمایه‌گذاری باعث شده تا سازندگان گوشی‌های هوشمند با کمبود شدید قطعات حافظه و افزایش قیمت تمام‌شده مواجه شوند.
افزایش قیمت دستگاه‌ها و تغییر رفتار مصرف‌کننده
تولیدکنندگان گوشی‌های هوشمند برای جبران افزایش ۲۰ درصدی هزینه‌های تولید در سال جاری، قیمت محصولات نهایی خود را به‌شدت بالا برده‌اند. برای نمونه، سامسونگ در سری Galaxy S26 خود افزایش قیمت ۱۰۰ دلاری را اعمال کرد و اپل نیز نسل جدید iPhone 18 Pro و iPhone 18 Pro Max را با برچسب قیمتی ۱۰۰ دلار گران‌تر نسبت به نسل‌های قبل روانه بازار کرد. در چنین شرایطی، بسیاری از کاربران ترجیح می‌دهند گوشی‌های کاملاً سالم خود را حفظ کنند و برای خرید دستگاه‌های جدید هزینه گزاف نپردازند.
مشخصات وضعیت بازار در سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶
- میزان افت عرضه جهانی: ۲۰ درصد نسبت به سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۵
- سهم بازار سامسونگ: ۲۳ درصد (رشد به دلیل تقاضا برای Galaxy Fold 8)
- سهم بازار اپل: ۲۲ درصد (عبور برای نخستین بار از مرز ۲۰ درصد در سه‌ماهه سوم)
- پیشران قیمتی: افزایش قیمت کلی ۲۰ درصدی محصولات به دلیل بحران DRAM و NAND
- رفتار مصرف‌کننده: ۵۰ درصد خریداران جهانی منتظر تخفیف‌های پایان سال (تعطیلات) هستند
استراتژی‌های آتی تولیدکنندگان و آینده بازار
تحلیل‌گر حوزه TMT، پائولو پسکاتوره، معتقد است که با وجود معرفی گوشی‌های نوآورانه‌ای نظیر iPhone Duo (اولین گوشی تاشو اپل با قیمت ۱۹۹۹ دلار) و سری Google Pixel 11، جذابیت‌های ظاهری نمی‌تواند قیمت‌های سنگین را توجیه کند. برای برون‌رفت از این بن‌بست، سازندگان در حال تغییر استراتژی به سمت ارائه گوشی‌های ریفربیشد (Refurbished)، طرح‌های تعویض (Trade-in) و خدمات تعمیرات هستند. با ادامه روند بلعیده شدن منابع حافظه توسط پروژه‌های AI، بعید است که قیمت‌ها در کوتاه‌مدت کاهش یابد و احتمالا شاهد تمرکز بیشتر شرکت‌ها بر دستگاه‌های پریمیوم و کاهش تنوع گوشی‌های اقتصادی خواهیم بود.
نتیجه‌گیری
بحران RAMageddon تنها یک چالش موقت برای صنعت موبایل نیست، بلکه نشان‌دهنده تغییر مسیر منابع سخت‌افزاری جهان به سمت هوش مصنوعی است. تا زمانی که عرضه تراشه‌های حافظه به تعادل نرسد، مصرف‌کنندگان باید با قیمت‌های بالاتر و انتخاب‌های محدودتر در بازار مواجه شوند، که این امر تمایل به استفاده طولانی‌مدت از دستگاه‌های فعلی را بیش از پیش تقویت می‌کند.
