بحران نقدینگی در پلتفرم‌های طلای آب‌شده؛ تحلیل چالش‌های زیرساختی و رگولاتوری میلی

در حالی که اکوسیستم فین‌تک ایران در مسیر بلوغ خود با چالش‌های متعددی روبروست، اطلاعیه اخیر پلتفرم «میلی» مبنی بر اختلال در تسویه دارایی کاربران به دلیل محدودیت دسترسی به خزانه‌های بانکی، زنگ خطری جدی برای اعتماد عمومی در حوزه اقتصاد دیجیتال به صدا درآورده است. این بحران نه تنها یک چالش عملیاتی، بلکه نمودی از فقدان چارچوب‌های رگولاتوری شفاف برای دارایی‌های دیجیتال پشتوانه‌دار (Asset-Backed Digital Assets) در کشور است.

تلاقی زیرساخت مالی و محدودیت‌های فیزیکی

مدل کسب‌وکار «میلی» بر پایه توکن‌سازی (Tokenization) دارایی‌های فیزیکی استوار است. طبق گزارش‌های رسمی، این پلتفرم ۸۵۰ کیلوگرم طلا در خزانه‌های بانکی دارد، اما محدودیت در دسترسی به این خزانه‌ها در بانک کارگشایی و چالش‌های درگاه‌های پرداخت، چرخه نقدشوندگی را مختل کرده است. از منظر زیرساخت، زمانی که یک پلتفرم دیجیتال وابستگی شدیدی به دارایی‌های فیزیکی (Physical Custody) دارد، هرگونه اختلال در دسترسی به این انبارها توسط نهادهای ناظر یا بانکی، مستقیماً به لایه اپلیکیشن و تجربه کاربری منتقل می‌شود. برخلاف دارایی‌های تمام‌دیجیتال، اینجا با یک گلوگاه فیزیکی-مالی مواجه هستیم که انعطاف‌پذیری سیستم را به شدت کاهش داده است.

تاب‌آوری عملیاتی و استراتژی مدیریت بحران

طبق اظهارات شرکت، در ۴۵ روز گذشته، ۳۵۰ کیلوگرم طلا از ذخایر خارج از خزانه برای پاسخگویی به تقاضای تسویه کاربران استفاده شده است. این اقدام نشان‌دهنده تلاش برای حفظ تداوم کسب‌وکار (Business Continuity) در شرایط اضطرار است. با این حال، انتشار رسیدهای بانک ملی ایران و بانک صادرات ایران توسط میلی، نشان می‌دهد که مسئولیت‌های حقوقی و مالی به شدت به قراردادهای فی‌مابین این پلتفرم و نهادهای بانکی گره خورده است. در اقتصاد دیجیتال، عدم شفافیت در دسترسی به دارایی‌های پایه (Underlying Assets) می‌تواند به فرار سرمایه از پلتفرم‌های این حوزه منجر شود.

ابعاد حقوقی و حقوق کاربران در اقتصاد دیجیتال

از دیدگاه رگولاتوری، وضعیت کنونی نشان‌دهنده خلاء قانونی در حوزه فعالیت «صرافی‌های طلا و کالاهای دیجیتال» است. کاربران به عنوان حلقه‌ی نهایی این زنجیره، در معرض ریسک «نقدشوندگی» (Liquidity Risk) قرار گرفته‌اند. نبود قوانین مشخص در رابطه با نحوه نگهداری (Custody) و بازرسی‌های دوره‌ای از خزانه‌ها توسط نهادهای ثالث، باعث شده تا کاربران در مواجهه با چنین اختلالاتی، دچار سردرگمی و نگرانی‌های مشروع شوند. شفافیت در گزارش‌دهی و ارائه تضمین‌های بانکی غیرقابل‌تغییر، از الزامات بقای این نوع کسب‌وکارهای نوپا در سال ۱۴۰۳ است.

نتیجه‌گیری: لزوم بازنگری در مدل‌های عملیاتی

وضعیت پلتفرم میلی درس بزرگی برای سایر فعالان اقتصاد دیجیتال ایران است. تکیه بر زیرساخت‌های فیزیکی که تحت کنترل کامل پلتفرم نیستند، پاشنه آشیل این مدل کسب‌وکار به شمار می‌رود. برای عبور از این بحران، شرکت‌ها باید به سمت شفافیت حداکثری در گزارش‌های حسابرسی و ایجاد سازوکارهای پشتیبان برای دسترسی به دارایی‌ها حرکت کنند تا در هنگام مواجهه با محدودیت‌های سیستمی یا بانکی، تجربه کاربری کمترین آسیب را ببیند.