در یک تحول قابل‌توجه برای علاقه‌مندان به لینوکس‌های سبک‌وزن، بنیاد Raspberry Pi پس از چهار سال سکوت، نسخه جدید سیستم‌عامل Raspberry Pi Desktop را منتشر کرد. این انتشار که در مهر ۱۴۰۵ (اکتبر ۲۰۲۶) رخ داد، با پرش از روی Debian 12، مستقیماً بر پایه نسخه Debian 13 با نام مستعار «Trixie» بنا شده است تا جان تازه‌ای به سخت‌افزارهای قدیمی و سیستم‌های x86 ببخشد.
معماری مدرن و گذار به Wayland
سیستم‌عامل Raspberry Pi OS که ریشه در توزیع قدرتمند دبیان دارد، همواره به دلیل بهینه‌سازی‌های شدید برای مصرف حداقلی منابع سخت‌افزاری شناخته می‌شود. محیط دسکتاپ اختصاصی این پروژه که از دل پروژه LXDE متولد شد و در ابتدا با نام PIXEL شناخته می‌شد، اکنون در نسخه جدید خود دچار تحولی بنیادین شده است. بزرگ‌ترین تغییر در این نسخه، بهره‌گیری از پروتکل Wayland به جای X11 است که تجربه‌ای مدرن‌تر، روان‌تر و امن‌تر را در مدیریت پنجره‌ها و ترسیم گرافیکی ارائه می‌دهد.
پایان دوران ۳۲ بیتی و تمرکز بر x86-64
یکی از نکات کلیدی در انتشار جدید این است که بنیاد Raspberry Pi رسماً پشتیبانی از معماری ۳۲ بیتی را کنار گذاشته است. این توزیع اکنون منحصراً برای سیستم‌های x86-64 عرضه شده است. این تصمیم به معنای آن است که کاربران سخت‌افزارهای قدیمی‌تر که همچنان از پردازنده‌های ۶۴ بیتی پشتیبانی می‌کنند، می‌توانند از این نسخه استفاده کنند. با این حال، باید توجه داشت که این نسخه با پردازنده‌های Apple Silicon (سری M1, M2, M3) سازگار نیست و تمرکز آن بر کامپیوترهای مبتنی بر اینتل و AMD باقی مانده است. همچنین، کاربران نسخه‌های قدیمی برای انتقال به این نسخه، امکان ارتقای درجا (In-place Upgrade) را ندارند و نیازمند نصب مجدد سیستم‌عامل هستند.
ادغام سرویس‌های ابری و قابلیت‌های کاربردی
علاوه بر به‌روزرسانی‌های هسته سیستم‌عامل، Raspberry Pi Desktop اکنون به‌صورت پیش‌فرض با سرویس Raspberry Pi Connect همراه شده است. این ابزار به کاربران اجازه می‌دهد تا به‌سادگی و از طریق مرورگر، به‌صورت از راه دور به دسکتاپ خود دسترسی داشته باشند. برخلاف نسخه‌های رسمی ارائه‌شده برای بردهای Arm، در این نسخه دسکتاپ برای PC، نرم‌افزارهای سنگینی نظیر Mathematica حذف شده‌اند تا توزیع همچنان سبک و برای احیای سیستم‌های ضعیف ایده‌آل باقی بماند.
مشخصات فنی و تغییرات کلیدی:
- پایه سیستم‌عامل: Debian 13 (Trixie)
- محیط گرافیکی: مبتنی بر Wayland
- معماری پشتیبانی شده: تنها x86-64 (عدم پشتیبانی از Apple Silicon)
- سرویس‌های جانبی: ادغام کامل با Raspberry Pi Connect
- وضعیت ارتقا: نیازمند نصب تمیز (Clean Install)
تحلیلی بر استراتژی نرم‌افزاری بنیاد Raspberry Pi
تأخیر چهار ساله در عرضه نسخه دسکتاپ PC نشان‌دهنده اولویت اصلی این بنیاد یعنی بردهای تک‌برد (SBC) سری Arm است. با این حال، تداوم پشتیبانی از نسخه PC نشان می‌دهد که این بنیاد همچنان برای جامعه کاربری که از سخت‌افزارهای غیر Arm استفاده می‌کنند، ارزش قائل است. این توزیع برای کاربرانی که به دنبال محیطی پایدار، آشنا و بدون bloatware برای کارهای روزمره هستند، گزینه‌ای بسیار جذاب است.
