با افزایش سرسام‌آور تقاضای الکتریسیته ناشی از گسترش زیرساخت‌های هوش مصنوعی و مراکز داده بزرگ‌مقیاس، ایالات متحده گامی تاریخی در جهت پایداری انرژی برداشته است. کمیسیون تنظیم مقررات هسته‌ای آمریکا (NRC) مجوز ساخت نخستین رآکتور ماژولار کوچک (SMR) اختصاصی برای مراکز داده را صادر کرد؛ تصمیمی که می‌تواند معماری تامین انرژی دیتاسنترها را در پاییز ۱۴۰۳ و پس از آن دگرگون کند.
تکنولوژی BWRX-300؛ معماری نوین در خدمت زیرساخت‌های پردازشی
رآکتور BWRX-300 که توسط شرکت مشترک GE Vernova و Hitachi توسعه یافته است، یک راکتور آب جوش (Boiling Water Reactor) با ظرفیت ۳۰۰ مگاوات است. تفاوت بنیادین این تکنولوژی با راکتورهای سنتی در استفاده از گردش طبیعی (Natural Circulation) است. در این طراحی، نیازی به پمپ‌های الکتریکی قدرتمند برای جابه‌جایی خنک‌کننده نیست که این امر نه تنها پیچیدگی سیستم را کاهش می‌دهد، بلکه احتمال خرابی مکانیکی را به حداقل می‌رساند.
ایمنی مبتنی بر قوانین فیزیک
یکی از ویژگی‌های فنی برجسته BWRX-300 که آن را برای استقرار در نزدیکی مراکز داده ایده‌آل می‌کند، رویکرد «ایمنی غیرفعال» (Passive Safety) است. این راکتور از نیروی گرانش، فشار داخلی و مخازن ذخیره آب برای مدیریت وضعیت‌های بحرانی بهره می‌برد. این بدین معناست که حتی در صورت قطع کامل برق خارجی، راکتور می‌تواند در وضعیت ایمن باقی بماند و از ذوب‌شدگی هسته جلوگیری کند.
پتانسیل استقرار در آمریکا، بریتانیا و کانادا
مشخصات فنی و استراتژیک
- نوع راکتور: کوچک ماژولار (SMR) – آب جوش
- توان خروجی: ۳۰۰ مگاوات الکتریکی
- کاربرد اصلی: تامین انرژی پایدار (Base Load) برای زیرساخت‌های هوش مصنوعی
- مزیت کلیدی: طراحی ساده‌تر با قطعات کمتر و قابلیت تولید صنعتی
- وضعیت مجوز: دریافت مجوز ساخت از NRC پس از ۱۴ ماه ارزیابی
سازمان TVA (Tennessee Valley Authority) اولین نهادی است که مجوز ساخت این راکتور را در سایت Clinch River دریافت کرده است و برنامه دارد تا در نهایت چهار واحد از این راکتورها را مستقر کند. فراتر از آمریکا، این تکنولوژی در بریتانیا و کانادا نیز مورد توجه قرار گرفته است. شرکت SGE در بریتانیا قصد دارد برنامه‌ای برای استقرار ۱۴ راکتور را با سرمایه‌گذاری سنگین ۴۶.۵ میلیارد دلاری پیش ببرد. در تگزاس نیز شرکت Blue Energy در حال رایزنی برای استقرار مستقیم این راکتورها در کنار دیتاسنترهای بزرگ است.
چالش‌های پیش رو و آزمون نهایی
با وجود هیجان پیرامون راکتورهای ماژولار، صنعت انرژی همچنان با نگرانی‌های مربوط به هزینه‌های ساخت و طولانی بودن زمان پروژه‌های هسته‌ای مواجه است. پروژه TVA در واقع یک آزمون بزرگ برای اثبات این ادعاست که آیا استفاده از طراحی‌های استاندارد و تولیدات پیش‌ساخته می‌تواند بر مشکلات «اقتصاد مقیاس» غلبه کند یا خیر. اگر این پروژه موفق شود، مدل استقرار BWRX-300 می‌تواند به استاندارد طلایی برای تامین انرژی مراکز داده پردازش ابری در جهان تبدیل شود.
