در راستای تقویت حاکمیت دیجیتال و کاهش وابستگی زیرساخت‌های مالی به غول‌های فناوری آمریکایی، پنج ارائه‌دهنده بزرگ خدمات پرداخت در اروپا با امضای یک توافق‌نامه استراتژیک، شبکه جدیدی تحت عنوان شبکه پرداخت اروپایی (European Network for Payments یا ENP) را پایه‌گذاری کردند. این شبکه با ایجاد یک لایه تعامل‌پذیری فرامرزی، به بیش از ۱۳۰ میلیون کاربر اجازه می‌دهد بدون تغییر نرم‌افزار مبدأ، تراکنش‌های مالی پایاپای و لحظه‌ای را در سراسر اروپا انجام دهند.
گامی راهبردی برای کاهش وابستگی به شبکه‌های آمریکایی
بر اساس آمارهای منتشر شده توسط بانک مرکزی اروپا (ECB)، در سال ۱۴۰۱ (۲۰۲۲ میلادی) بیش از ۶۱ درصد از کل تراکنش‌های کارت‌های اعتباری در منطقه یورو توسط طرح‌های بین‌المللی عمدتاً آمریکایی نظیر Visa و Mastercard پردازش شده است. کمیسیون اروپا پیشتر هشدار داده بود که بازار پرداخت‌های الکترونیکی این قاره تحت سیطره چند بازیگر محدود فراملی قرار دارد و عدم وجود پروتکل یکسان در فناوری‌های پرداخت مانند کد QR، ارتباط نزدیک‌میدانی (NFC) و بلوتوث، مانع از شکل‌گیری یک بازار یکپارچه مالی شده است.
شبکه ENP که پس از یادداشت تفاهم اولیه در اوایل سال ۱۴۰۴ (۲۰۲۶ میلادی) شکل گرفت، پاسخی مستقیم به این چالش زیرساختی است. این شبکه شامل پنج پلتفرم پیشگام بومی است:
- Bancomat (ایتالیا)
- Bizum (اسپانیا)
- MB WAY (پرتغال)
- Vipps MobilePay (کشورهای حوزه اسکاندیناوی)
- Wero (پلتفرم نوپای اروپایی)
معماری شبکه ENP: لایه تعامل‌پذیری بدون حذف برنامه‌های بومی
نکته کلیدی در معماری شبکه ENP این است که قصد جایگزینی اپلیکیشن‌ها و سامانه‌های بومی موجود را ندارد. در عوض، ENP به عنوان یک لایه تعامل‌پذیری (Interoperability Layer) عمل می‌کند که زیرساخت‌های متفرق ملی را به یکدیگر متصل می‌سازد. فابریسیو بورلاندو (Fabrizio Burlando)، مدیرعامل Bancomat، در این باره اظهار داشت: «ما با اتصال راهکارهای قدرتمند ملی از طریق یک چارچوب مشترک، امکان پرداخت‌های فرامرزی بی‌درنگ را فراهم می‌کنیم، در حالی که تنوع، اعتماد و نفوذ محلی هر سیستم را در بازار خود حفظ می‌نماییم.»
مشخصات و آمار کلیدی شبکه پرداخت اروپایی (ENP)
- تعداد کاربران اولیه: بیش از ۱۳۰ میلیون کاربر فعال
- پوشش جمعیتی: بیش از ۷۰ درصد از جمعیت اتحادیه اروپا و نروژ
- مکانیزم اصلی: پرداخت‌های لحظه‌ای حساب-به-حساب (Account-to-Account Instant Payments)
- معماری شبکه: لایه پروتکل واسط جهت هماهنگ‌سازی QR ،NFC و استاندارد پیام‌رسانی مالی
- افق زمانی پیاده‌سازی کامل: پایان سال ۱۴۰۶ (پایان ۲۰۲۷ میلادی)
مراحل پیاده‌سازی و نقشه راه تا سال ۱۴۰۶
توسعه شبکه ENP به صورت مرحله‌ای برنامه‌ریزی شده است تا پایداری و امنیت تراکنش‌ها تضمین شود:
۱. انتقال وجه فردبه‌فرد (P2P)
در فاز نخست، زیرساخت انتقال پول لحظه‌ای میان کاربران حقیقی در فرای مرزهای ملی فعال می‌شود. کاربران می‌توانند تنها با استفاده از شماره تلفن یا شناسه کاربری، بدون نیاز به واسطه‌های بین‌المللی، پول منتقل کنند.
۲. پرداخت در تجارت الکترونیک (E-commerce)
در فاز دوم، درگاه‌های پرداخت فروشگاه‌های اینترنتی پذیرنده ENP خواهند شد و خریداران می‌توانند خریدهای آنلاین خود را از درگاه‌های بومی کشور مقصد تسویه کنند.
۳. پرداخت‌های فروشگاهی و فیزیکی (In-store POS)
در فاز پایانی که طبق نقشه راه قرار است تا پایان سال ۱۴۰۶ (اواخر ۲۰۲۷ میلادی) نهایی شود، قابلیت پرداخت در پایانه‌های فروشگاهی فیزیکی از طریق اسکن کد QR یا فناوری NFC یکپارچه در سراسر اروپا عملیاتی خواهد شد.
تحلیل فنی: اهمیت پرداخت‌های حساب-به-حساب (A2A)
تکیه بر الگوی «پرداخت مستقیم حساب-به-حساب» (Account-to-Account) به جای الگوی سنتی متکی بر شبکه‌های کارت اعتباری، کارمزد تراکنش‌ها را برای پذیرندگان و خریداران به شدت کاهش می‌دهد. در این روش، لایه شبکه ENP درخواست تسویه را مستقیماً بین بانک‌های مبدأ و مقصد مدیریت کرده و نیاز به شرکت‌های پردازش کارت بین‌المللی را از میان برمی‌دارد.
با توجه به پوشش ۷۰ درصدی جمعیت اتحادیه اروپا و نروژ توسط این پنج سرویس‌دهنده، ENP شانس بالایی دارد تا به استانداردی مستقل و کارآمد در زیرساخت‌های مالی قاره سبز تبدیل شود و حاکمیت داده‌های مالی اروپاییان را به داخل مرزهای این قاره بازگرداند.
