استقلال در هوش مصنوعی؛ چرا مدل‌های متن‌باز تنها راه نجات اروپا هستند؟

جو تسای، هم‌بنیان‌گذار و رئیس هیئت‌مدیره علی‌بابا، در رویداد «Wave by Vento» در تورین، رویکردی استراتژیک را برای حاکمیت فناوری اروپا ترسیم کرد. به اعتقاد او، در دنیایی که سلطه ابرقدرت‌های فناوری ایالات متحده و چین بر زیرساخت‌های انحصاری افزایش یافته، تکیه بر مدل‌های متن‌باز (Open Source) تنها مسیر واقع‌بینانه اروپا برای دستیابی به استقلال در حوزه هوش مصنوعی است.

استراتژی متن‌باز؛ کلید حاکمیت دیجیتال

تسای استدلال می‌کند که اروپا نباید خود را در تله مدل‌های بسته (Closed Models) گرفتار کند. برخلاف آزمایشگاه‌های پیشرو آمریکایی که از انتشار دستاوردهای تحقیقاتی خود امتناع می‌ورزند، مدل‌های متن‌باز مانند یک دستور پخت عمومی عمل می‌کنند. این مدل‌ها به سازمان‌های اروپایی اجازه می‌دهند با استفاده از داده‌های اختصاصی خود در مراکز داده داخلی، مدل‌ها را آموزش داده و شخصی‌سازی کنند؛ فرآیندی که وابستگی به ارائه‌دهندگان خارجی را به حداقل می‌رساند.

چالش‌های زیرساختی و داده‌های صنعتی

یکی از نقاط قوت استراتژیک اروپا، صنایع تولیدی قدرتمند آن است. تسای معتقد است که کارخانه‌های اروپایی دارای داده‌های ارزشمندی هستند که هرگز مایل نیستند آن‌ها را به مدل‌های بسته ارسال کنند. با استفاده از معماری‌های متن‌باز، این شرکت‌ها می‌توانند پردازش داده‌ها را در محیطی امن و تحت کنترل خود انجام دهند. با این حال، مسئله اساسی همچنان کمبود قدرت پردازشی است. تسای تأکید دارد که اروپا باید در زمینه احداث دیتاسنترها «جدی‌تر» عمل کند تا بتواند زیرساخت لازم برای اجرای بارهای کاری هوش مصنوعی را در خاک خود فراهم سازد.

چشم‌انداز رقابت: فراتر از استعداد

در حالی که بسیاری تصور می‌کنند اروپا در زمینه نخبگان هوش مصنوعی با کمبود مواجه است، آمارها خلاف آن را نشان می‌دهند. حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد از کارکنان کلیدی در آزمایشگاه‌های پیشرو آمریکا را متخصصان اروپایی تشکیل می‌دهند. مشکل اصلی اروپا نه کمبود استعداد، بلکه ناتوانی در تخصیص سرمایه برای زیرساخت‌های عظیم مشابه آنچه «هایپراسکیلرهای» آمریکایی یا غول‌های فناوری چینی مانند علی‌بابا انجام می‌دهند، است. علی‌بابا به تنهایی سالانه میلیاردها دلار از جریان نقدینگی بخش تجارت الکترونیک خود را صرف توسعه هوش مصنوعی می‌کند؛ روندی که در اکوسیستم سرمایه‌گذاری اروپا به شکل مشابه دیده نمی‌شود.

نتیجه‌گیری: نگاهی به ۵ سال آینده

جو تسای پیش‌بینی می‌کند که تا سال ۱۴۰۹ هجری شمسی (۲۰۳۰ میلادی)، هوش مصنوعی به چنان جزئی از بدنه کسب‌وکارها تبدیل خواهد شد که دیگر به عنوان یک مقوله جداگانه از آن یاد نمی‌شود؛ همان‌طور که امروز اینترنت بخشی جدایی‌ناپذیر از حیات روزمره است. استقلال در این حوزه برای اروپا نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی برای بقا در فضای ژئوپلیتیک فناوری است که با تکیه بر استانداردهای باز و تقویت زیرساخت‌های بومی محقق خواهد شد.