ژان کریستوف لالو، مدیر اجرایی آتی صندوق سرمایه‌گذاری اروپا (EIF)، در جریان رویداد Wave by Vento در تورین، بر ضرورت تغییر پارادایم در اکوسیستم فناوری اروپا از «نوآوری محلی» به «مقیاس‌پذیری قاره‌ای» تأکید کرد. وی با اشاره به موفقیت طرح European Tech Champions Initiative، از حضور ۱۵ یونیکورن در سبد سرمایه‌گذاری این صندوق خبر داد که گامی حیاتی در جهت دستیابی به حاکمیت تکنولوژیک اروپا محسوب می‌شود.
چالش اصلی: گذار از مرحله نوپا به مرحله مقیاس‌پذیری
لالو که در حال حاضر مدیرکل عملیات وام‌دهی و مشاوره در بانک سرمایه‌گذاری اروپا (EIB) است و از تاریخ ۱ ژانویه ۲۰۲۷ (۱۱ دی ۱۴۰۵) سکان هدایت EIF را به دست می‌گیرد، معتقد است گلوگاه اکوسیستم فناوری اروپا دیگر در مرحله ایده‌پردازی یا استارتاپ‌های نوپا نیست. چالش اصلی، مرحله میانی و گذار از Series B به Series C است. در این مرحله، استارتاپ‌های اروپایی معمولاً برای تأمین سرمایه‌های کلان ناچار به خروج از بازار اروپا و روی آوردن به سرمایه‌گذاران خارجی می‌شوند.
طرح قهرمانان فناوری اروپا (ETCI)؛ بستری برای رشد
طرح European Tech Champions Initiative (ETCI) با سرمایه‌ای نزدیک به ۴ میلیارد یورو و با حمایت شش کشور عضو اتحادیه اروپا و گروه EIB راه‌اندازی شده است. هدف این طرح، تزریق منابع مالی به صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر بزرگ (با حجم حدود ۱ میلیارد یورو) است تا آن‌ها بتوانند با صدور چک‌های بزرگ‌تر، از مهاجرت استارتاپ‌های موفق اروپایی جلوگیری کنند. آمارها نشان می‌دهد که این ابتکار تاکنون از ۱۲ صندوق بزرگ حمایت کرده که این رقم سه برابر تعداد صندوق‌های مشابه در پنج سال گذشته است.
مشخصات و ابعاد سرمایه‌گذاری
- مجموع سرمایه ETCI: حدود ۴ میلیارد یورو
- تعداد یونیکورن‌های تحت پوشش: ۱۵ شرکت
- تمرکز استراتژیک: هوش مصنوعی، بیوتکنولوژی و سلامت، امنیت و دفاع، فناوری‌های پاک (Cleantech)
- برنامه توسعه: معرفی نسخه دوم در نوامبر ۲۰۲۶ (آبان ۱۴۰۵) با تمرکز بر صندوق‌های ۳۰۰ تا ۵۰۰ میلیون یورویی
حاکمیت تکنولوژیک و مدیریت هوشمند هوش مصنوعی
لالو مفهوم «حاکمیت» (Sovereignty) را فراتر از محافظه‌کاری یا انزواطلبی می‌داند. از نگاه او، حاکمیت یعنی ایجاد جایگزین‌های اروپایی در حوزه‌های استراتژیک، از مواد خام حیاتی گرفته تا تاب‌آوری سایبری. در حوزه هوش مصنوعی، وی معتقد است اروپا نباید اجازه دهد از قافله عقب بماند. استراتژی فعلی EIB تخصیص ۳ میلیارد یورو برای توسعه «کارخانه‌های گیگای هوش مصنوعی» (AI Gigafactories) است؛ تلاشی برای ارتقای بهره‌وری بدون گرفتار شدن در دام مقررات بیش از حد سخت‌گیرانه یا رها کردن کامل بازار.
ابزارهای مالی نوآورانه: وام‌های مخاطره‌پذیر و بدهی
علاوه بر سرمایه‌گذاری مستقیم، گروه EIB از ابزار «بدهی مخاطره‌پذیر» (Venture Debt) نیز استفاده می‌کند. در این مدل، وام‌دهنده به‌جای دریافت بهره‌های سنگین، از حق خرید سهام (Warrants) یا پاداش‌های وابسته به موفقیت شرکت استفاده می‌کند. این رویکرد به استارتاپ‌ها اجازه می‌دهد تا ۵ سال تنفس در بازپرداخت داشته باشند که برای شرکت‌های Deep Tech که در حوزه‌های پرریسکی مانند فضا (مانند پروژه Isar Aerospace) یا امنیت فعالیت می‌کنند، حیاتی است.
نتیجه‌گیری
اروپا با درس گرفتن از تجربیات گذشته، در حال ساخت زیرساختی است که رشد استارتاپ‌ها را از «ایده» به «صنعت» تضمین کند. با رشد ۴ برابری ارزش‌گذاری در بخش Deep Tech طی ۵ سال اخیر (از ۱ تریلیون به ۴ تریلیون یورو)، اکوسیستم اروپایی نشان داده که ظرفیت بالایی برای تبدیل شدن به قطب اصلی نوآوری جهانی دارد، به شرطی که دسترسی به سرمایه در مراحل میانی و نهایی (Growth Stage) با همین قدرت ادامه یابد.
