در نشست اخیر ستاد هماهنگی اقتصادی دولت که به ریاست محمدرضا عارف برگزار شد، خطوط کلی بخشنامه بودجه سال ۱۴۰۶ با رویکردی متفاوت ترسیم گردید. در این جلسه، گذار از بودجه‌ریزی سنتی به سمت مدلی مبتنی بر «ثبات، بازسازی و تاب‌آوری» به عنوان راهبرد اصلی مطرح شد. نگاهی دقیق به این رویکرد نشان می‌دهد که دولت بر آن است تا با درک الزامات عصر هوش مصنوعی و تهدیدات سایبری نوین، ساختار اقتصادی کشور را در برابر شوک‌های ژئوپلیتیک و تحریم‌ها مقاوم‌تر سازد.
تغییر پارادایم در تخصیص منابع؛ فناوری به مثابه امنیت ملی
یکی از نکات کلیدی در اظهارات معاون اول رئیس‌جمهور، پیوند ناگسستنی میان فناوری‌های نوظهور و اقتدار ملی است. وی با صراحت اعلام کرد که «جنگ‌های آینده، جنگ فناوری است». این گزاره نشان‌دهنده یک تغییر پارادایم در سطوح عالی تصمیم‌گیری است؛ جایی که سرمایه‌گذاری در حوزه‌هایی نظیر هوش مصنوعی (AI)، زیرساخت‌های محاسباتی و صنایع پیشرفته دیگر نه به عنوان یک بخش لوکس، بلکه به عنوان ستون‌های دفاعی و اقتصادی نگریسته می‌شود. برای کسب‌وکارهای دیجیتال، این رویکرد نویدبخش حمایت‌های هدفمندتر است، مشروط بر آنکه در بودجه ۱۴۰۶، تخصیص منابع از فاز شعاری به فاز «عملیاتی» منتقل شود.
امنیت سایبری؛ از شعار تا زیرساخت حیاتی
ارتقای مصونیت کشور در فضای سایبری به عنوان اولویت غیرقابل‌اجتناب دولت مطرح شده است. با توجه به افزایش حملات سایبری به زیرساخت‌های حیاتی، دولت قصد دارد در سال ۱۴۰۶ بودجه ویژه‌ای را به تقویت لایه‌های دفاعی شبکه اختصاص دهد. تحلیل فنی این رویکرد نشان می‌دهد که دولت احتمالاً به دنبال بومی‌سازی استانداردهای حفاظتی، تقویت مراکز داده (Data Centers) با رویکرد پدافند غیرعامل و احتمالا حمایت از پروژه‌های زیرساختی مبتنی بر پروتکل‌های امن و رمزنگاری‌شده داخلی است تا تاب‌آوری شبکه ملی اطلاعات در برابر هرگونه نفوذ یا اختلال خارجی به حداکثر برسد.
انضباط مالی و مدیریت منابع در عصر عدم قطعیت
نقد وارد شده به ساختار بخشنامه‌های سنوات گذشته مبنی بر فقدان قابلیت ردیابی و هدایت منابع، نشان می‌دهد دولت در ۱۴۰۶ به دنبال پیاده‌سازی بودجه‌ریزی «پروژه‌محور» است. تنظیم بودجه با در نظر گرفتن «بهترین و بدترین شرایط» (Scenario Planning)، نشانگر بلوغ در مدیریت ریسک است. این رویکرد به ویژه در بخش ارتباطات و فناوری اطلاعات (ICT) می‌تواند از طریق متمرکز کردن منابع بر پروژه‌های استراتژیک، از فرسایش بودجه جلوگیری کرده و راه را برای مشارکت بخش خصوصی واقعی هموار سازد.
شاخص‌های کلیدی در بودجه‌ریزی ۱۴۰۶
- تمرکز استراتژیک: اولویت‌دهی به پروژه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی و امنیت سایبری در بخش‌های زیرساختی.
- مدل بودجه‌ریزی: گذار به بودجه عملیاتی جهت افزایش قابلیت ردیابی تخصیص منابع.
- مدیریت ریسک: استفاده از سناریونویسی برای انطباق با فشارهای تحریمی و ناترازی‌های انرژی.
- هم‌افزایی قوا: برگزاری جلسات مشترک میان دولت، مجلس و قوه قضائیه برای وحدت رویه در سیاست‌گذاری‌های مالی.
جمع‌بندی؛ چشم‌انداز بخش خصوصی
برای فعالان حوزه فناوری، فراخوان دولت برای دریافت پیشنهادها و احصای موانع توسط بخش خصوصی، فرصتی مغتنم برای اصلاح ساختارهای رگولاتوری است. در صورتی که این رویکرد «تاب‌آوری» با اصلاحات ساختاری در حوزه مقررات‌گذاری و کاهش موانع غیرضروری همراه شود، می‌تواند زمینه‌ساز جهشی در تولید ناخالص داخلی دیجیتال کشور گردد. موفقیت در این نقشه راه، در گرو عملیاتی شدن وعده‌ها و تبدیل آن‌ها به اعداد و ارقام دقیق در لایحه بودجه نهایی است.
