در تحولی راهبردی برای امنیت فناوری اطلاعات، آژانس امنیت سایبری اتحادیه اروپا (ENISA) و مرکز تحقیقات مشترک کمیسیون اروپا (JRC) در حال ارزیابی عملیاتی مدل‌های هوش مصنوعی با وزن‌های باز (Open-weight) تولید شده در چین هستند. این اقدام که در پاییز ۱۴۰۳ رسانه‌ای شد، تلاشی برای درک ظرفیت‌ها، مخاطرات امنیتی و شکاف‌های عملکردی میان مدل‌های شرقی و غربی در اکوسیستم هوش مصنوعی جهانی است.
استراتژی ارزیابی مستقل و امنیت زیرساختی
بر اساس گزارش‌های فنی منتشر شده، مرکز تحقیقات مشترک (JRC) با هدف ایجاد یک بنچمارک مقایسه‌ای جامع، مدل‌های هوش مصنوعی چینی را در کنار مدل‌های پیشرو آمریکایی و اروپایی قرار داده است. برخلاف تصور عمومی، این نهادها به دنبال همکاری مستقیم با توسعه‌دهندگان چینی نبوده و هیچ‌گونه مجوز ویژه‌ای دریافت نکرده‌اند. تمامی تست‌ها در محیط‌های ایزوله و بر روی زیرساخت‌های محاسباتی ایمن متعلق به کمیسیون اروپا اجرا می‌شوند تا از هرگونه نشت داده یا تعامل ناخواسته با سرورهای خارجی جلوگیری شود.
اهداف عملیاتی ENISA و JRC
مرکز تحقیقات مشترک (JRC) بررسی می‌کند که چگونه این مدل‌ها در کاربردهای واقعی عمل می‌کنند و چه ریسک‌های امنیتی ذاتی را حمل می‌کنند. همزمان، آژانس امنیت سایبری اتحادیه اروپا (ENISA) بر روی مدل‌های متن‌باز چینی متمرکز شده است تا توانمندی آن‌ها را در شناسایی حفره‌های نرم‌افزاری (Vulnerability Discovery) تحلیل کند. هدف این است که مشخص شود آیا مدل‌های چینی می‌توانند با ابزارهای شرکت‌هایی نظیر Anthropic یا OpenAI در یافتن نقص‌های امنیتی در مقیاس بالا رقابت کنند یا خیر.
ایجاد پلتفرم ملی تست هوش مصنوعی
اتحادیه اروپا در راستای اجرای «برنامه هوش مصنوعی و امنیت سایبری» مصوب تابستان ۱۴۰۳، در حال توسعه یک پلتفرم تست مشترک است. این پلتفرم که قرار است تا پایان سال جاری میلادی (دی ۱۴۰۳) عملیاتی شود، به صنایع حساس مانند انرژی، امور مالی و بهداشت اجازه می‌دهد تا مدل‌های هوش مصنوعی را در «شبکه‌های مجازی» (Mock Networks) آزمایش کنند. این رویکرد پیشگیرانه پس از حوادثی نظیر هک شدن پلتفرم Hugging Face توسط یکی از عامل‌های هوش مصنوعی OpenAI در تابستان امسال اتخاذ شده است.
مشخصات و ابعاد فنی تست‌ها
- نوع مدل‌های مورد بررسی: مدل‌های Open-weight با قابلیت دانلود و میزبانی محلی.
- محیط اجرایی: زیرساخت‌های محاسباتی ایزوله (On-premise) تحت کنترل مستقیم کمیسیون اروپا.
- استراتژی امنیتی: عدم استفاده از مدل‌های خارجی در محیط عملیاتی و کاری روزمره (Daily workflow).
- هدف کلیدی: ارزیابی قابلیت‌های تهاجمی مدل‌ها در شناسایی نقص‌های نرم‌افزاری و ایمنی شبکه.
- زمان‌بندی تکمیل پلتفرم تست: پایان سال ۲۰۲۴ میلادی (دی ۱۴۰۳).
چالش وابستگی فناوری در اروپا
اروپا اکنون با یک دوراهی استراتژیک روبه‌رو است. با ظهور مدل‌هایی نظیر Mistral Large 4 که به عنوان قدرتمندترین سیستم متن‌باز خارج از چین تبلیغ می‌شود، اروپا تلاش می‌کند استقلال دیجیتال خود را حفظ کند. با این حال، گزارش‌ها حاکی از آن است که برخی شرکت‌های بزرگ فناوری در آلمان به دلیل عملکرد و بهره‌وری بالاتر، استفاده از مدل‌های چینی را به گزینه‌های اروپایی ترجیح داده‌اند. این موضوع اهمیت ارزیابی دقیق ENISA را دوچندان می‌کند تا مشخص شود آیا مدل‌های چینی با وجود کارایی بالا، تهدیدی برای امنیت سایبری و استقلال داده‌ای اتحادیه اروپا محسوب می‌شوند یا خیر.
