در تحولی بی‌سابقه در حوزه حکمرانی هوش مصنوعی، شورای شهر نیویورک در مهر ۱۴۰۵ (سپتامبر ۲۰۲۶)، با صدور احضاریه‌های رسمی، شرکت SpaceXAI، حاصل ادغام اسپیس‌اکس و xAI، را ملزم به حضور در جلسه استماع ویژه برای بررسی ایمنی سیستم‌های هوش مصنوعی کرد. این اقدام پس از آن صورت گرفت که تلاش‌های دیپلماتیک برای جلب همکاری داوطلبانه این شرکت با شکست مواجه شد.
ساختار قانونی استماع و قدرتِ احضاریه
جلسه استماع شورای شهر نیویورک که برای تاریخ ۱۳ مهر ۱۴۰۵ (۵ اکتبر ۲۰۲۶) برنامه‌ریزی شده است، در قالب یک «کمیته کل» (Committee of the Whole) برگزار می‌شود. این فرمت بسیار نادر، تمامی ۵۱ عضو شورای شهر را گرد هم می‌آورد تا به صورت مستقیم بر شهادت‌نامه‌های زیر سوگند غول‌های فناوری نظارت کنند. جولی منین، سخنگوی شورای شهر، تأکید کرده است که با توجه به مخاطرات بالقوه هوش مصنوعی برای امنیت عمومی، شرکت‌هایی نظیر گوگل، متا، OpenAI، Anthropic و اکنون SpaceXAI، موظف به پاسخگویی در برابر نمایندگان مردم هستند.
چالش‌های نظارتی و لوایح پیشنهادی شورای شهر
شورا مجموعه‌ای از قوانین سخت‌گیرانه را برای حفاظت از شهروندان نیویورک تدوین کرده است. هسته مرکزی این لوایح شامل موارد زیر است:
- الزام به تأیید شخص ثالث: ممنوعیت عرضه یا به‌کارگیری هرگونه سیستم هوش مصنوعی در نیویورک بدون ارزیابی و تأیید امنیتی توسط نهادهای مستقل.
- کلید قطع اضطراری (Kill Switch): الزام سازندگان به تعبیه مکانیزم انسانی برای غیرفعال کردن آنی سیستم در صورت بروز رفتارهای پیش‌بینی‌نشده.
- مسئولیت مدنی: امکان اقامه دعوی توسط افرادی که از ابزارهای هوش مصنوعی آسیب دیده‌اند، مشروط بر اینکه شرکت مربوطه تدابیر حفاظتی لازم را اتخاذ نکرده باشد.
- گزارش‌دهی حوادث: الزام پیمانکاران شهری به گزارش هرگونه اختلال یا حادثه امنیتی ناشی از هوش مصنوعی در کمتر از ۲۴ ساعت.
پیامدهای عدم تمکین و خطرات سایبری
در حالی که شرکت‌هایی همچون متا، OpenAI، گوگل و Anthropic پس از دریافت احضاریه یا اخطارهای اولیه، برای حضور در جلسه اعلام آمادگی کرده‌اند، SpaceXAI تا لحظه تنظیم این خبر از پاسخگویی امتناع ورزیده است. شورای شهر نیویورک اعلام کرده است که در صورت عدم تمکین، از طریق دادگاه عالی ایالت نیویورک برای اجرای حکم اقدام خواهد کرد. این رویکرد سخت‌گیرانه واکنشی است به گزارش‌های نگران‌کننده از جمله نفوذ مدل‌های هوش مصنوعی به پایگاه‌های داده دولتی و حوادث اخیر در پلتفرم‌هایی مانند Hugging Face که نگرانی‌های امنیتی در مورد «عوامل هوش مصنوعی سرکش» (Rogue AI Agents) را تشدید کرده است.
مشخصات و ابعاد حقوقی پرونده
- مرجع قضایی: شورای شهر نیویورک (NYC Council)
- شرکت‌های تحت نظارت: SpaceXAI, OpenAI, Google, Meta, Anthropic
- جریمه‌های پیش‌بینی شده: ۲۵,۰۰۰ دلار برای هر مورد نقض قوانین
- هدف عملیاتی: حفاظت از امنیت زیرساخت‌ها، حریم خصوصی و ثبات اقتصادی
این اقدام نیویورک می‌تواند به الگویی برای سایر ایالت‌ها و حتی دولت‌های ملی تبدیل شود. با افزایش قدرت استنتاج و خودگردانی مدل‌های زبانی بزرگ، نیاز به نظارت دقیق‌تر بر «ایمنی مدل» (Model Safety) از یک بحث نظری به یک ضرورت قانونی تبدیل شده است که شرکت‌های بزرگ فناوری دیگر نمی‌توانند از آن شانه خالی کنند.
