سازمان ملی هوانوردی و فضایی آمریکا (NASA) در اقدامی استراتژیک در مهر ۱۴۰۵ (اکتبر ۲۰۲۶)، سند جامع «درخواست پیشنهاد» (RFP) خود را برای توسعه ایستگاه‌های فضایی خصوصی منتشر کرد. این فراخوان که بالغ بر ۳۶۰ صفحه مستندات فنی و عملیاتی است، نقشه راه جایگزینی ایستگاه فضایی بین‌المللی (ISS) با سکونتگاه‌های تجاری در مدار نزدیک زمین (LEO) را تا پیش از سال ۱۴۰۹ (۲۰۳۰ میلادی) ترسیم می‌کند.
تغییر پارادایم از حضور دولتی به مشارکت تجاری
ناسا در نامه‌ای رسمی که به پیوست این فراخوان منتشر شده، هدف اصلی خود را تضمین تداوم حضور انسانی در مدار نزدیک زمین اعلام کرده است. این حضور برای انجام آزمایش‌های علمی، تحقیقات در محیط ریزگرانش و آمادگی برای اکتشافات فضایی در اعماق منظومه شمسی حیاتی است. برخلاف دوران ISS که ماهیت تماماً دولتی و مشارکتی میان آژانس‌های فضایی داشت، در عصر جدید، ناسا صرفاً به عنوان یک مشتری و استفاده‌کننده از خدمات سکونتگاه‌های تجاری عمل خواهد کرد. این رویکرد به شرکت‌های خصوصی اجازه می‌دهد تا زیرساخت‌های مداری خود را طراحی کرده و علاوه بر ناسا، مشتریان تجاری دیگری از بخش‌های مختلف صنعت و گردشگری فضایی جذب کنند.
جزئیات فنی و الزامات عملیاتی
اسناد ارائه‌شده توسط ناسا، پاسخ‌های دقیقی به چالش‌های فنی چندین ساله شرکت‌های فعال در حوزه هوافضا ارائه می‌دهد. پیمانکاران ملزم به ارائه طرح‌هایی هستند که استانداردهای سخت‌گیرانه ایمنی، مدیریت پسماند مداری، حفظ حیات (Life Support Systems) و قابلیت اتصال به وسایل نقلیه ترابری فضایی را برآورده کنند. این درخواست بر ضرورت ماژولار بودن سازه‌ها و قابلیت گسترش تدریجی ایستگاه‌ها تاکید دارد تا هزینه‌های عملیاتی کاهش یابد.
مشخصات کلیدی فراخوان ناسا
- هدف اصلی: جانشینی عملیاتی برای ایستگاه فضایی بین‌المللی (ISS)
- بازه زمانی هدف: آغاز فعالیت عملیاتی از سال ۲۰۳۰ میلادی (۱۴۰۹ شمسی)
- تعداد برگزیدگان: انتخاب حداقل ۲ پیمانکار در این مرحله
- مهلت ارسال پیشنهادات: ۱۷ آذر ۱۴۰۵ (۸ دسامبر ۲۰۲۶)
- زمان نهایی تصمیم‌گیری: فروردین ۱۴۰۶ (آوریل ۲۰۲۷)
تحلیل معماری ایستگاه‌های نسل آینده
در طراحی این ایستگاه‌ها، تمرکز ویژه‌ای بر کاهش هزینه‌های پرتاب از طریق بهره‌گیری از پرتابگرهای نسل جدید و همچنین بهبود سیستم‌های بازیافت مواد و اکسیژن شده است. شرکت‌های متقاضی باید نشان دهند که ایستگاه‌های پیشنهادی آن‌ها چگونه می‌توانند اکوسیستم‌های تحقیقاتی مستقلی را در مدار نزدیک زمین میزبانی کنند. استفاده از پروتکل‌های ارتباطی استاندارد برای هماهنگی با شبکه ارتباطات فضایی ناسا (NEN/DSN) از دیگر الزامات فنی ذکر شده در این مستندات است. این موضوع تضمین می‌کند که داده‌های علمی تولید شده در این ایستگاه‌ها با بالاترین نرخ انتقال و امنیت به ایستگاه‌های زمینی منتقل شوند.
چشم‌انداز رقابتی و اقتصادی
ناسا قصد دارد در این مرحله از رقابت، حداقل دو پیمانکار را انتخاب کند تا از ایجاد انحصار جلوگیری کرده و رقابت سالم در بازار ایستگاه‌های فضایی خصوصی تضمین شود. انتخاب نهایی که در بهار ۱۴۰۶ انجام خواهد شد، نقطه عطفی در اقتصاد فضا خواهد بود. انتظار می‌رود که این مدل تجاری، زمینه‌ساز کاهش هزینه‌های عملیاتی در مدار شود و دسترسی بخش خصوصی به منابع فضایی را به شدت تسهیل کند. شرکت‌ها باید در پیشنهادهای خود مدل‌های اقتصادی پایداری ارائه دهند که فراتر از بودجه‌های دولتی، قابلیت سودآوری در بلندمدت را داشته باشد.
